15 aug. 2013

Gezond verstand wint het altijd van Regels en Stimuli | Barry Schwartz

Barry Schwartz over onze verloren wijsheid




(...)
Deugdzaamheid is een ouderwets woord. Het lijkt misplaatst in een "cutting edge" omgeving als deze. Bovendien zullen sommigen van u zich afvragen wat het in vredesnaam betekent.

De schoonmaker in een ziekenhuis

Laat ik beginnen met een voorbeeld.
Wat er over het scherm loopt is de taakomschrijving van een schoonmaker in een ziekenhuis. Alle genoemde punten zijn weinig bijzonder. Het zijn de dingen die je zou verwachten: vloeren soppen en vegen, de prullebakken legen, kasten bijvullen. Het is misschien verbazingwekkend dat er zoveel dingen opstaan, maar niet welke het zijn. Maar één ding wil ik u wel op wijzen: Hoewel het een erg lange lijst is, is er geen enkele taak bij die betrekking heeft op een ander levend wezen. Niet één. De schoonmaakbaan kon evengoed betrekking hebben op een mortuarium als op een ziekenhuis.

En toch, toen een aantal psychologen ziekenhuisschoonmakers interviewden om een indruk te krijgen over hoe ze hun werk zagen, ontmoetten ze Mike, die hen vertelde hoe hij stopte met het dweilen van de vloer omdat mr. Jones uit bed was om zijn oefeningen te doen, om weer aan te sterken, langzaam op en neer lopend door de hal. En Charlene vertelde hen hoe ze de waarschuwing van haar chef had genegeerd en de bezoekrsruimte niet had gestofzuigd omdat er daar familieleden waren, de hele dag, elke dag die daar, op dat moment een dutje deden. En dan was er Luke, die twee keer de vloer boende in de kamer van een jongen in coma omdat diens vader, die al gedurende zes maanden bij hem waakte het Luke de eerste keer niet had zien doen en de man was kwaad. En dit soort gedrag van schoonmakers, van technici, van verpleegsters en, als we geluk hebben zo nu en dan, van artsen laat mensen zich niet alleen een beetje beter voelen het verbetert de kwaliteit van de patiëntenzorg, en zorgt ervoor dat ziekenhuizen goed draaien.

Natuurlijk zijn niet alle schoonmakers zo. Maar degenen die dat wel zijn vinden dat deze vormen van menselijke interactie waarbij het gaat om vriendelijkheid, zorg en inlevingsvermogen een essentieel onderdeel vormen van hun werk. En toch bevat hun taakomschrijving geen woord over andere mensen. Deze schoonmakers hebben de morele wil om goed te doen voor andere mensen. En bovendien hebben ze de morele vaardigheid om uit te zoeken wat "goed doen" betekent.


Wijsheid is ... 




"Praktische wijsheid" aldus Aristoteles, "is de combinatie van morele wil en morele vaardigheid."

Een wijs mens weet wanneer en hoe er van de regels dient te worden afgeweken, zoals de schoonmakers wisten wanneer van de werkverplichtingen af te wijken in het belang van andere doelen.

Een wijs mens weet te improviseren zoals Luke, toe hij de vloer opnieuw boende.

In de praktijk van alledag zijn problemen vaak dubbelzinnig en slecht geformuleerd en de omstandigheden veranderen voortdurend.

Een wijs mens is als een jazzmuzikant die de noten op papier gebruikt, maar er omheen danst, nieuwe combinaties verzint die op dat moment en voor die groep mensen de juiste zijn. 

Een wijs mens weet hoe deze morele vaardigheden te gebruiken ten dienst van de juiste doelen. Om andere mensen te dienen, niet om ze te manipuleren. 

En tenslotte, misschien wel het meest belangrijk:

Een wijs mens wordt niet geboren maar gemaakt. 

Wijshijd hangt samen met ervaring, en niet zo maar elke ervaring. Je hebt tijd nodig om de mensen te leren kennen die je verzorgt. Je moet de ruimte krijgen om te mogen improviseren, nieuwe dingen uit te proberen, zo nu en dan fouten te maken en van die fouten te leren. En je moet begeleid worden door wijze leraren.

Als je de schoonmakers vraagt die zich gedragen zoals ik ze beschreven heb, hoe moeilijk het is om hun werk te leren, dan zeggen ze dat het een hoop ervaring vraagt. En dan bedoelen ze niet de ervaring om te leren vloeren te boenen en prullenbakken te legen. Het vraagt een hoop ervaring om te leren hoe voor mensen te zorgen. Hier bij TED, is sprake van een ongehoorde hoeveelheid talent. Om bang van te worden. Het goede nieuws is, dat je niet brilliant hoeft te zijn om wijs te zijn. Het slecht nieuws is, dat zonder wijsheid, brilliant zijn niet genoeg is.

Het kan jou en andere mensen even goed in de problemen brengen als wat dan ook. (Applaus)

Het verhaal over limonade ... schokkend. 

Goed, ik hoop dat iedereen het volgende kent. Het is in zekere zin voor de hand liggend, en toch, laat me u een verhaaltje vertellen. Een verhaaltje over limonade. Een vader en zijn elfjarige zoon keken naar een wedstrijd van de Detroit Tigers. Zijn zoon vroeg hem om een limonade en vader ging naar de kiosk om het te kopen. Het enige dat ze hadden was Mike's Hard Lemon, met vijf procent alcohol. Vader, academicus, had geen idee dat er alcohol zat in Mike's Hard Lemon. Dus hij nam het mee. Het kind dronk het, een veiligheidsbeambte zag het en belde de politie, die een ambulance belde, die zich naar het sportpark haaste om het kind naar het ziekenhuis te brengen. De eerste hulp afdeling vergewiste zich ervan dat het kind geen alcohol in het bloed had. En ze wilden het kind laten gaan.

Maar, niet te snel. De Wayne County Child Welfare Protection Agency zei nee. En het kind werd naar een opvanghuis gestuurd voor drie dagen. Kan het kind vervolgens naar huis ? Nou, een rechter zei ja, mits de vader het huis verlaat en in een motel incheckt. Na twee weken, kan ik gelukkig melden, werd het gezin herenigd. Maar de maatschappelijk werkers en het ambulance personeel en de rechter zeiden allemaal hetzelfde: "We vinden het vreselijk om te doen, maar we moeten de procedures volgen"

Hoe kunnen dit soort dingen gebeuren ? Scott Simon, die dit verhaal vertelde op NPR, zei: "Regels en procedures mogen dom zijn, maar ze besparen je het nadenken. En, om eerlijk te zijn, regels zijn vaak ingesteld omdat eerdere beambten laks waren en een kind terug lieten gaan naar een verkeerd huisgezin. Laten we eerlijk zijn.

Als dingen fout gaan, en dat doen ze natuurlijk, grijpen we naar twee middelen om dat te herstellen.
  • Eén middel waar we naar grijpen is regels. Betere regels, meer regels. 
  • Het tweede middel is stimuleren. Betere prikkels, meer prikkels. 

Wat kunnen we tenslotte meer doen ?

We zien dat zeker in de reacties op de huidige financiële crisis.
Reguleren, reguleren, reguleren.
Herstel de stimuleringsmaatregelen, herstel de stimuleringsmaatregelen, herstel de stimuleringsmaatregelen.

De waarheid is dat regels evenmin als stimuleringsmaatregelen genoeg zijn om de klus te klaren. 

Hoe zou je ooit een regel kunnen schrijven die er voor zorgt dat de schoonmakers doen wat ze deden. En zou je ze een bonus betalen voor empatisch gedrag ? Dat is overduidelijk absurd. En wat er gebeurt, als we steeds meer op regels teruggrijpen is dat regels en prikkels op de korte termijn de zaken wellicht verbeteren maar dat ze een neerwaartse spiraal creëren die er voor zorgt dat ze op de langere termijn verslechteren.

Morele vaardigheden verdwijnen wanneer er te sterk op regels teruggevallen wordt; het vervreemdt ons van de mogelijkheid om te improviseren en het trekken van lering uit die improvisaties. De morele wil wordt ondermijnd door teveel beroep te doen op bonussen; het vernietigt de wil om het juiste te doen. En zonder dat we het willen verklaren we, door terug te vallen op regels en prikkels, de oorlog aan de wijsheid.

Laat me een paar voorbeelden geven, eerst van regels en het verlies aan morele vaardigheden.
Het limonade verhaal was er één van.
Een tweede voorbeeld, ongetwijfeld meer bekend voor jullie, is het wezen van het moderne Amerikaans onderwijs: volledig vastgelegd in stap-voor-stap curricula.
Hier een voorbeeld uit een kleuterschool in Chicago. Lezen, genieten van literatuur en woorden die beginnen met een "B". Het bad: verzamel de leerlingen op een kleed en waarschuw ze voor de gevaren van heet water. Een handleiding van zo'n 75 items om een plaatjesboek van 25 pagina's uit te leggen.
In elke kleuterschool in heel Chicago, spreekt elke leerkracht op dezelfde manier dezelfde woorden uit op dezelfde dag.
We weten waarom deze handleidingen er zijn. We hebben onvoldoende vertrouwen in het oordeelsvermogen van de leerkrachten om ze hun gang te laten gaan.

Handleidingen als deze zijn er om rampen te voorkomen. En ze voorkomen rampen. Maar waar ze ons daarvoor in de plaats ook van verzekeren is middelmatigheid. 

(Applaus)

Begrijp me niet verkeerd. We hebben regels nodig!
Jazz muzikanten hebben een paar noten nodig - de meesten hebben een paar noten op papier nodig.
We hebben, natuurlijk meer regels nodig voor de bankiers.
Maar teveel regels belemmert ervaren jazz musici bij het improviseren. Met als gevolg dat ze hun gaven verliezen, of erger nog, helemaal ophouden met spelen.

En hoe staat het met prikkels ? Die lijker slimmer. Als je één reden hebt om iets te doen en ik geef je er een tweede reden bij, dan lijkt het logisch dat twee redenen beter zijn dan één, en dat je nog meer genegen zult zijn het te doen. Waar of niet ? Nou, niet altijd. Soms lijken twee redenen om iets te doen strijdig met elkaar in plaats van dat ze elkaar aanvullen, zodat mensen het minder snel zullen doen.

Ik geef jullie één voorbeeld omdat de tijd vliegt 15 jaar geleden in Zwitserland, probeerden ze te beslissen waar nucleair afval opgeslagen moest worden. Er zou een nationaal referendum worden gehouden. Een aantal psychologen hielden een peiling onder zeer goed geïnformeerde burgers.

Ze vroegen: "Zou je instemmen met een nucleair afvaldepot in je gemeenschap ?" Tot hun grote verbazing, zei 50% van de burgers "Ja". Ze wisten van de gevaren. Ze dachten dat de waarde van hun bezittingen zou verminderen. Maar je moest het toch ergens laten en ze namen hun verantwoordelijkheid als burgers.

De psychologen vroegen andere mensen een iets andere vraag. Ze vroegen: "Als we je een salaris van zes weken uitbetalen elk jaar zou je dan een nucleair afvaldepot in je gemeenschap willen hebben?"
Twee redenen. Het is mijn verantwoordelijkheid en ik krijg er voor betaald.
In plaats 50% ja-stemmers, stemde nu 25% voor.

Wat er gebeurt is dat bij de introductie van de tweede prikkel men zich niet meer afvraagt, "Wat is mijn verantwoordelijkheid ?" maar, "Wat levert het mij op?" Als prikkels niet werken, als CEO's de lange termijn gezondheid van hun bedrijf verwaarlozen ten faveure van kort termijn verdiensten die tot enorme bonussen leiden, dan is de reactie altijd hetzelfde. Maak de bonussen intelligenter.

De waarheid is dat er geen bonussysteem bestaat dat ooit slim genoeg zal zijn. Elk bonussysteem kan ondergraven worden door kwade wil. We hebben prikkels nodig. Mensen moeten een boterham verdienen. Maar volledig steunen op bonussen demoraliseert professionele activiteiten in twee betekenissen van het woord. Het zorgt ervoor dat mensen die betrokken zijn bij die activiteiten hun moraal verliezen en het zorgt er voor dat de activiteit zelf haar moraliteit verliest.

Barack Obama zei, voor zijn inauguratie, "We moeten ons niet alleen afvragen 'Is het lucratief?', maar 'Is het juist?'"

En waneer beroepen gedemoraliseerd worden wordt iedereen daarbinnen afhankelijk van - verslaafd aan - bonussen en houdt op te vragen "Is het juist ?"

We zien het in de geneeskunst. ("Het is niets ernstigs maar laten we het toch in de gaten houden om zeker te zijn dat het niet op een rechtzaak uitdraait.")

En we zien het zeker in het bedrijfsleven. ("Om concurrerend te blijven in de markt, ben ik bang dat ik je zal moeten vervangen door een slijmjurk") ("Ik heb mijn ziel verkocht voor 10% van wat die verdomde dingen op dit moment waard zijn") Het zal duidelijk zijn, dat dit niet de manier is waarop mensen hun werk willen doen.

Wat kunnen we dan doen ? Een paar bronnen van hoop: 


We zouden moeten proberen opnieuw moraliteit in het werk te brengen. 


Eén manier om dat niet te doen: meer lessen in ethiek geven. (Applaus)
Er is geen betere manier om aan mensen duidelijk te maken dat je niet serieus genomen hoeft te worden dan door alles wat je over ethiek te zeggen hebt te bundelen in een pakje met een strik erom en het naar de marge te verbannen als een cursus ethiek.

Wat dan te doen ?

Hou morele voorbeelden in ere. 

Erken, als je rechten gaat studeren, dat er een stemmetje in je oor fluistert over Atticus Finch. Geen enkele tienjarige gaat rechten studeren om zich bezig te houden met fusies en bedrijfsovernames. Mensen worden geïnspireerd door morele helden. Maar we komen erachter dat, naarmate je kennis vergaart, je je bewust wordt dat je er moeite mee hebt te erkennen dat je morele helden hebt. Welnu, erken ze. Wees trots dat je ze hebt. Hou ze in ere. En eis dat de mensen die je les geven ze ook erkennen en herdenken. Dat is één ding dat we kunnen doen.

Ik weet niet hoeveel van jullie je het volgende herinneren: een andere morele held, Aaron Feuerstein die, vijftien jaar geleden directeur was van Maiden Hills in Massachussetts - ze maakten Polartec - De fabriek brandde af.
3000 werknemers.
Hij hield ze allemaal op de loonlijst.
Waarom?
Omdat het een ramp voor hen en voor de gemeenschap zou zijn geweest als hij ze ontslagen had.
"Misschien is ons bedrijf op papier minder waard voor Wall Street, maar ik kan je zeggen dat het meer waard is. Het gaat ons goed."

Juist ook op deze TED konden we luisteren naar verschillende morele helden.
Twee daarvan waren vooral inspirerend.
De eerste was Ray Anderson, die - (Applaus) - een gedeelte van het "evil empire" veranderde in een bedrijf met een voetafdruk van nul, of bijna nul.
Waarom?
Omdat dat het enig juiste was.
En een bonus die hij nu ontdekt is dat hij uiteindelijk zelfs meer geld verdient.
Zijn werknemers worden geïnspireerd door zijn inspanningen.
Waarom?
Omdat ze blij worden van werk dat goed is om te doen.
Gisteren hoorden we Willie Smits spreken over herbebossing in Indonesië. (Applaus)

In veel opzicht is dat een perfect voorbeeld.
Omdat het vroeg om de wil te doen wat goed is. God weet dat het vroeg om enorme technische vaardigheden. Het duizelt me als ik zie hoeveel kennis hij en zijn medewerkers moesten hebben om het uit te kunnen werken. Maar de allerbelangrijkste voorwaarde om het te laten werken - en hij benadrukte dat ook - is de mensen kennen in de gemeenschappen. Als de mensen waarmee je werkt niet achter je staan mislukt het. En er bestaat geen formule die vertelt hoe je mensen achter je krijgt, want verschillende mensen in verschillende gemeenschappen richten hun levens op verschillende manieren in.

Er valt kortom, heel veel te prijzen hier op TED en op andere plaatsen. En je hoeft geen superheld te zijn. Er zijn ook eenvoudige, alledaagse helden.

Eenvoudige helden als de schoonmakers die ook prijzenswaardig zijn.
Als vakman zou ieder van ons er naar moeten streven een gewone held te zijn, of zelfs een buitengewone held.

Als hoofden van onze organisaties, zouden we er naar moeten streven omgevingen te creëren die zowel de morele wil als de morele vaardigheden koesteren en stimuleren. Zelfs de meest wijze en goedwillende personen geven het op als ze, binnen de organisaties waarin ze werken, voortdurend tegen de stroom in moeten roeien.

Als je een organisatie leidt zou je er zeker van moeten zijn dat geen van de banen - geen van de banen - een taakomschrijving heeft als die van de schoonmakers. Want de waarheid is dat elk werk waarbij interactie met mensen aan de orde is, moreel werk is. En elk moreel werk is afhankelijk van practische wijsheid.

En, misschien wel het belangrijkste, als leraren, zouden we ernaar moeten streven de alledaagse helden te zijn, de morele voorbeelden, voor de mensen die we onderwijzen. En er zijn een paar zaken die we niet mogen vergeten als leraren. De eerste is dat we voortdurend onderwijzen. Er wordt altijd naar je gekeken. De camera draait voordurend. Bill Gates sprak over het belang van onderwijs, en, in het bijzonder, over het model van KIPP. "Kennis is Macht" En hij sprak over een heleboel prachtige dingen die KIPP doet om binnenstadskinderen naar school te krijgen.

Ik wil de aandacht vestigen op één ding in het bijzonder dat KIPP doet en dat door Bill niet genoemd werd.

Het allerbelangrijkste dat een kind moet leren is karakter. 

Dat is dat ze tot het inzicht gekomen zijn dat: het allebelangrijkste dat een kind moet leren is karakter. Ze moeten leren zichzelf te respecteren. Ze moeten leren hun medeleerlingen te respecteren. Ze moeten leren hun leraren te respecteren En, het belangrijkste, ze moeten leren het leren zelf te respecteren. Dat is het hoofddoel. Als je dat doet, gaat het balletje vanzelf rollen. En de leraren: de manier waarop je deze zaken overbrengt op kinderen is ervoor te zorgen dat de leraren en alle andere personeelsleden het zelf uitdragen, elke minuut van de dag.


Obama deed een beroep op deugdzaamheid. En ik denk dat hij gelijk heeft.

En de deugd die we volgens mij het hardst nodig hebben, is praktische wijsheid, omdat het de andere deugden - eerlijkheid, vriendelijkheid, moed etc. - de kans geeft om op het juiste moment op op de juiste manier zichtbaar te worden. Hij riep ook op tot hoop. Ook mee eens. Ik denk dat er reden is voor hoop. Ik denk dat mensen de kans willen krijgen om deugdzaam te zijn.

Op verschillende manieren is dat ook waar TED over gaat. Het juiste willen doen, op de juiste manier, om de juiste redenen. Dit soort wijsheid is binnen bereik van elk van ons maar dan moeten we beginnen met aandacht geven. Aandacht geven aan wat we doen, aan hoe we het doen, en, misschien wel het allerbelangrijkste, aan de structuur van de organisaties waarin we werken, om er voor te zorgen dat deze ons en andere mensen in staat stellen wijsheid te ontwikkelen, in plaats van deze te onderdrukken.

Ik dank u hartelijk. Dank u. (Applaus)

ShareThis